Zillen

Je no Perspektiv kann ee behaapten, dat d’Zillen daat éischt Baumaterial sen, daat ganz vu Mënschenhand geformt gin ass. Déi éischt Zillen, déi benotzt goufen, waren aus Lehm a waren nët gebrannt. Si goufen opgetesselt a mat Lehm mateneen verbonnen.

Vru fënnef bis sechsdausend Joer hun d’Mënschen du ugefaang, déi Zillen, déi am Ufank einfach nëmmen an der Sonn gedrëchent goufen, op héigen Temparaturen ze brennen, wouduerch se vill méi résistent goufen an zwar suwuel vis-à-vis vun der Witterung, mä och vis-à-vis vun Drock. Domadder war ët méiglech, méi héisch Bauwierker, wéi z.B., Palaisen oder Templen ze bauen.

Eng vun den Haapteegenschaften vun enger Zill ass, dat se ëmmer déi nämlecht Dimensiounen huet. Am Géigesaatz zu aanere Materialijen war an ass d’Format vun enger Zill éischter kleng. Daat huet eng grouss Gestaltungsméiglechkeet mat sech bruecht.

An der zweeter Halschent vum 19. Joerhonnert war ët, bedengt duerch technologesch Innovatiounen, méiglech, Zillen industriell ze „baaken“. D’Dimensiounen vun den Zillen goufen norméiert, woubai déi „Normen“ vu Land zu Land, vu Régioun zu Régioun, ënnerschiddlech waren.

Wann ee sech d’Kaart vun Europa ukuckt, kann ee grouss Ënnerscheeder an der Verbreedung vun den Zille feststellen. Hei zu Letzebuerg manifestéiert sech daat suguer an der Sprooch, wou ons belsch Noperen heinsdo als „Zillebäcker“ ofgestempelt gin. Tatsächlech huet sech d’Verwendung vun Zillen an deene Géigenden am séierste verbreed, wou aaner Materijalien wéi Steng an Holz manner einfach zur Verfügung stoungen: An Norddaitschland fënd een z.B. mëttelalterlech Kathedralen, di ganz aus Zille gebaut gin, mä och méi no bei eis fënd een historesch Gebaier ganz aus Zillen wéi z.B. d’Konstantinbasilika zu Tréier, déi vun de Réimer gebaut gouf.

Mat der Industrialiséirung hun sech d’Zillen och hei am Land séier verbreed. Ganz Quartieren goufe mat Zille gebaut, och d’Aarbëschtersiedlungen. D’Zillen waren nët nëmmen relativ gënschteg, mä doduerch, dat se genormt waren, war ët vill méi einfach mat hinnen ze bauen.

Wie mengt, dat Zillen langweileg sen, ka sech d’Fotoen op dëser Sait ukucken, wou ee gesait, dat d’Zillen zu dekorativen Elementer an der Fassade verschafft goufen an zwar nët nëmmen doduerch, dat mat de Faarwen gespillt gouf, mä och doduerch, dat se versaat agebaut goufen, waat eng gewëssen handwierklech Maîtrise verlaangt huet, déi leider verluer gaang ass …

Encadrement vun enger Fënster an der Gaume

Benediktinerineklouschter zu Peppeng, Enn 19. Joerhonnert

Decorativ Fënsterelementer zu Eech

Façade zu Ohn (Ahn) op der Musel